"Benim çocuğum yaşıtlarına göre geç mi konuşuyor?" sorusu, kliniğe gelen ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri. Her çocuğun gelişim hızı kendine özgüdür; yine de aileleri yönlendirmek için kullanılan genel dönüm noktaları vardır. Bu yazıda o noktaları ve bir değerlendirmenin ne zaman anlamlı olacağını paylaşıyorum.
Genel Dönüm Noktaları (Bir Kural Değil, Bir Rehberdir)
- 12 ay civarı: ilk anlamlı sözcükler ("anne", "baba", "su" gibi) beklenir.
- 18 ay civarı: küçük bir kelime dağarcığı oluşur; çocuk isteklerini tek kelimeyle ya da jestle belirtebilir.
- 24 ay civarı: iki kelimeyi bir araya getirebilir ("anne su", "baba gel").
- 3 yaş civarı: kısa cümleler kurar ve konuşması aile dışındaki kişilerce de büyük ölçüde anlaşılabilir.
Bu yaşlar kesin sınırlar değil, genel eğilimlerdir. Bazı çocuklar bu çizginin biraz gerisinde başlayıp kendiliğinden yetişir. Ama bazı gecikmeler, erken destekle çok daha kolay yol alır — bu yüzden "bekleyip görelim" yerine bir değerlendirme yaptırmak, çoğu zaman en güvenli seçenektir.
Ne Zaman Bir Değerlendirme Düşünülmeli?
- 12 aylıkken hiç ses veya sözcük denemesi yoksa
- 2 yaşında düzenli kullandığı hiç kelime yoksa
- 3 yaşında iki kelimelik cümle kurmuyorsa
- Jest, işaret veya göz temasıyla iletişim kurma girişimi de sınırlıysa
"Kreşe Gidince Açılır" Doğru mu?
Kreş, sosyal etkileşim açısından değerli bir ortamdır ve birçok çocuğa iyi gelir. Ama gerçek bir dil gecikmesi yaşayan bir çocukta, sorun yalnızca kreş ortamına bırakıldığında kendiliğinden çözülmeyebilir. Kreşe başlamak bir değerlendirmenin yerini almaz; ikisi birlikte düşünülebilir.
Yukarıdaki işaretlerden biri size tanıdık geliyorsa, bunu tek başınıza çözmeniz gerekmiyor. Kısa bir değerlendirme görüşmesiyle net bir tablo ve öneri planı çıkarabiliriz.
İlgili hizmet: Gecikmiş Dil ve Konuşma